Selecteer een pagina
Ezinge

Over het Westerkwartier

Landschap, geschiedenis en monumenten
Het Westerkwartier is sinds 1 januari 2019 pas één gemeente, maar bestaat als regio al eeuwen. Wie echter denkt dat het hier om een homogeen gebied gaat, heeft het mis. Het Westerkwartier bestaat uit zeer uiteenlopende historisch gevormde landschapstypen.

Zandruggen
In het zuiden vinden we de streken Langewold en Vredewold. Deze zijn lang geleden ontstaan doordat mensen nederzettingen gingen bouwen op een tweetal zandruggen (ook wel gasten genoemd), die in oost-westelijke richting door het hoogveengebied liepen. Vredewold is de zuidelijke zandrug. Deze loopt van Marum over Nuis, Niebert, Tolbert, Mildwolde en Lettelbert naar Oostwold. Langewold, de noordelijk gelegen zandrug, gaat via Opende, Grootegast, Sebaldeburen tot Oldekerk en Niekerk. Dit zijn dan ook eeuwenoude dorpen die zich kenmerken door lintbebouwing op de zandrug. Ook het Iwema Steenhuis in Niebert (foto) is onderdeel van die bebouwing.

Iwema Steenhuis Niebert

Coulissenlandschap
Vanuit deze dorpen werd het omliggende veengebied ontgonnen, veelal in de smalle percelen die voor deze streek kenmerkend zijn. De smalle percelen, omsloten door houtwallen, bomen en struiken, geven het gebied een besloten karakter.  Dit wordt ook wel het coulissenlandschap genoemd.

Wierdedorpen
Heel anders oogt het noordelijk Westerkwartier. Hier zien we het open landschap van de voormalige eilanden Middag en Humsterland, die ontstonden in de vroege Middeleeuwen toen de zee hier nog vrij spel had. De manieren die de bewoners bedachten om hiermee om te gaan, zien we nu nog steeds terug. Het landschap kenmerkt zich door wierdedorpen en de vele dijken en dijkjes die de mensen beschermden tegen het water. Niehove, Feerwerd, Ezinge (zie foto boven aan pagina)  Saaksum en Garnwerd zijn fraaie voorbeelden van wierdedorpen, die gerekend worden tot de oudste cultuurlandschappen van Europa.

Monumenten
In al deze dorpen en streken staan monumenten die getuige zijn geweest van deze ontstaansgeschiedenis. Vele zijn op zaterdag 14 september 2019 geopend voor het publiek. U kunt eeuwenoude kerkjes bezoeken in bijvoorbeeld Garnwerd, Lettelbert, Noordwijk, Niehove, Tolbert en Zuidhorn. Of de Allersmaborg bij Ezinge en de Piloersemaborg in Den Ham. De kloostergeschiedenis komt aan bod in Aduard. De strijd tegen het water is zichtbaar bij Poldermolen de Eolus en gemaal de Waterwolf. Kortom: een zeer rijk gevarieerd gebied met een grote keuze aan monumenten om te bezoeken!

Bron: W. Schuit; De Canon van het Westerkwartier (2011). Verschenen naar een initiatief van de Stichting Kwartiermakers.

Zie onderstaande kaart van de Gemeente Westerkwartier voor een weergave van alle monumenten in onze gemeente.

(bron: www.westerkwartier.nl)